X
تبلیغات
انجمن علمی مهندسی اقتصاد کشاورزی تهران - چند خبر و گفتاری درباره ی ابن خلدون
 
 
 
 
چند خبر و گفتاری درباره ی ابن خلدون
نوشته شده در شنبه سیزدهم بهمن 1386
ساعت :
نویسنده : بچه های انجمن

نا

 به نام خدا

تاریخ به روز رسانی:۱۳/۱۱/۱۳۸۶

1)اساسنامه ی انجمن علمی
2)مصاحبه با اساتید گروه اقتصاد کشاورزی دانشگاه تهران
3)مقالات علمی دانشجویان گروه
4)تشریح واژه های اقتصادی. کاری از دکتر اشراقی
5)لینک های مفید و برگزیده ی بخش های مختلف علمی
6)برگزیده ی مطالب برد گروه اقتصاد کشاورزی دانشگاه تهران
7)صفحه ی شعر و ادب. شعر ها و مطالب ادبی و فرهنگی دانشجویان گروه

 

 

 

 

 

سلام دوستان عزیز

 

مطلب اول:

امتحانات با همه ی خوبی ها و بدی هایش به پایان رسید. البته برای من بدی ها بر خوبی ها برتری داشت و امید وارم برای بقیه ی دانشجویان بر عکس باشد!!

ولی بگذریم خداوند کریم است. در این جا لازم می بینم که از ته دل یک خسته نباشید کلی بر همه دانشجویان بگویم که دو سه هفته ای را با امتحانات دست و پنجه نرم کردند. بچه ها خسته نباشید.

مطلب دوم:

باز بهمن ماه رسید. ماه خون و قیام و پیروزی اسلام.با این که 10 سال بعد از پیروزی انقلاب به دنیا آمدم ولی هر وقت که به سالروز پیروزی شکوهمند انقلاب نزدیک می شویم یک احساس غروری به من دست می دهد و به مسلمان و ایرانی بودنم افتخار می کنم. افتخار می کنم که از امتی هستم که به رهبری عالم گرانقدر و عارف بالله حضرت امام خمینی(ره) توانستند رژیم منحوس و تا بن دندان مسلح پهلوی(طاغوت) را نابود کنند و بیرق اسلام را بر فراز ایران عزیز برافراشتند. حال که این مطلب را خواندید برای پایداری اسلام و نظام جمهوری اسلامی یک صلوات محمدی پسند بفرستید.«اللهم صلی علی محمد و آل محمد»

 

 

مطلب سوم:

برای برخی از مخاطبان عزیز سوالاتی راجع به مقالات دانشجویان که در لینک

 

http://www.anjoman-elmi4.blogfa.com/

قرار دارد پیش آمده است. لازم است خدمتتان عرض کنم که سوالاتتان را در قسمت نظرات همین بخش بنویسید که ان شاء الله و به مساعدت دانشجویان گروه پاسخ داده خواهد شد.

مطلب چهارم:

لینک های بروز شده ی وبلاگ انجمن علمی را حتماً بخوانید. خیلی مفید است:(برای خواندن مطالب روی هر بخش کلیک کرده و بخوانید)

۱)مصاحبه با دکتر ایرج صالح

۲)مقاله ای از آقای سهیل رضایی

۳)صفحه ی شعر و ادب . کاری از دانشجویان گروه

لازم است در این جا ذکر کنم که هر کدام از دانشجویان اگر احیاناً شعر، قطعه ی ادبی ، خاطرات و ... دارند به ما خبر دهند تا با نام خودشان در این قسمت درج شود .

مطلب پنجم و اصلی این پست:

ابن خلدون پدر اصلی علم اقتصاد است نه آدام اسمیت

 

همه ی ما بار ها نام آدام اسمیت را به عنوان پدر علم اقتصاد شنیده و در کتاب های مختلف دیده ایم.ولی واقعیت چیز دیگری است.

باید به مسلمان بودن خود افتخار کنیم. با تفحصی در زندگی علمای اسلام و دانشمندان مسلمان می بینیم که بسیاری از علوم امروزی را با استعانت از مفاهیم قرآنی پیش بینی و تجزیه و تحلیل کرده اند. علم اقتصاد هم مستثنی از این علوم نمی باشد.

این خلدون_ متفکر مسلمان_ در اول رمضان سال 732 هجری مطابق با 27 مه سال 1332 میلادی(675 سال پیش) در شهر تونس چشم به جهان گشود.او فیلسوف، جهانگرد، اقتصاد دان، سیاستمدار، جامعه شناس بود و پس از 76 سال عمر با برکت در سال 808 هجری مطابق با 1406 میلادی در شهر قاهره دیده از جهان فرو بست. آنچه که ما در اینجا بحث می کنیم اندیشه های اقتصادی اوست. مطالع ی اندیشه های اقتصادی ابن خلدون برای اقتصاد دانان مسلمان لازم است. زیرا حس اعتماد به نفس را در آنان تقویت می کند و باور می کنند که اقتصاد دان مسلمان نیز می تواند بر اساس بینش ها  و اندیشه های اسلامی با روش منطقی به تحلیل وقایع اقتصادی بپردازد.

آرنولد تویینبی_مورخ شهیر بریتانیایی_ در تحلیل بزرگ خود به نام مطالعه ای در تاریخ آورده است که:

« ابن خلدون در مقدمه ی خویش بر تاریخ جهان، فلسفه ای از تاریخ در تصور گنجانیده و صورت بندی کرده است. که بی تردید سترگ ترین اثری است از نوع خود که تاکنون در هر عصر یا سرزمینی به وجود آمده است... به نظر می رسد که وی در زمینه ای که برای تحقیقات خویش برگزیده ملهم از هیچ یک از پیشینیان خود نبوده است.»

خواندن اندیشه ی اقتصادی ابن خلدون آدم را به تحیر وا می دارد؛ چرا که بسیاری از تفکرات و نظریات اقتصاد دانان جدید نظیر آدام اسمیت، دیوید ریکاردو، کینز و ... را ابن خلدون تقریباً 4 قرن پیش از این ها در کتاب مقدمه ی ابن خلدون بیان نموده است.

 

اما اندیشه های او چه بود؟

 

هر کس که به مطالعه ی تاریخ عقاید اقتصادی بپردازد، به روشنی در می یابد آثاری که  قبل از ابن خلدون درباره ی مباحث اقتصادی تالیف شده همانند کتاب های یونانیان و رومیان باستان و همچنین  کتاب  های  صدر اسلام و قرون وسطی بیشتر حاوی اخلاق اقتصادی اند تا علم اقتصاد و فاقد هر گونه تجزیه و تحلیل علمی در خصوص مسائل اقتصادی می باشند. شاید بتوان ابن خلدون را از نخستین متفکرانی دانست که در قرن 14 میلادی با روشی کاملاً علمی به مطالعه و بررسی پدیده های اقتصادی در میان سایر مظاهر اجتماعی بشر پرداخت و سعی کرد تا علل و اسباب و قوانین حاکم بر آن ها را که قابل تعمیم به موارد مشابه است کشف نماید.اما مشکل ابن خلدون این بود که مسائل اقتصادی را کاملاً مستقل از بررسی سایر مسائل اجتماعی مطرح نکرد و اسم نظریه بر آن ها نگذاشت و برای بررسی تک تک آن ها فصل جداگانه و مستقل اختصاص نداد و علم اقتصاد را به عنوان یک رشته ی علمی مستقل از «علم عمران» نام نبرد. همین باعث شد که نظریاتش را اقتصاد دانان غربی نظیر آدام اسمیت گسترش داده و به اسم خود جای بزنند.

 

گونه ای از اندیشه های اقتصادی او را که بعد ها توسط اقتصاد دانان جدید گسترش یافت؛ در مطالب زیر آورده ام:

 

1)به استثنای ژوزف شومپیتر،ژوزف اشپینگلر، چارلز عیسوی و ارنست مندل اکثر اقتصاد دانان غربی «تئوری ارزش»(theori of value) را به آدام اسمیت و دیوید ریکاردو نسبت می دهند، زیرا این دو تلاش کردند تا توجیه معقولی را برای پارادوکس ارزش بیابند. طبق نظر آدام اسمیت و نظر پیشرفته تر دیوید ریکاردو، ارزش مبادله ی کالا برابر مقدار کار صرف شده در تولید آن هاست. بر مبنای این برداشت کارل مارکس نتیجه گرفت :«دستمزد کارگر باید برابر تولید وی باشد.» و اصطلاح انقلابی «ارزش اضافی» خود را بر مبنای آن معرفی کرد. معنای آن این است که پاداش غیر منصفانه ای به سرمایه داری که تلاش طبقه ی کارگر پرولتاریا را استثمار می کند؛ داده نمی شود.

 

ولی ابن خلدون بود که برای اولین بار «تئوری ارزش کار» را بدون توسعه کارل مارکس معرفی کرد که بعد ها سهم وی توسط دیوید هیوم در کتاب political dis coures  برداشت شد. هیوم در کتابش می نویسد:«هر چیز در جهان با کار خریده می شود». هر چند این مطلب در سال 1776 میلادی در کتاب ثروت ملل آدام اسمیت به دقت تجزیه و تحلیل شد؛ ولی می توان بذر های آن را در مقدمه ی ابن خلدون به روشنی پیدا کرد.

2)مدت ها قبل از اینکه دیوید ریکاردو اثر خود را در علم اقتصاد(1817 م ) با نام «اصول اقتصاد سیاسی و مالیات ستانی» منتشر کند، ابن خلدون توضیح اساسی برای تفسیر تفاوت بین در آمد های کارگران ارائه داد. وی معتقد است: آن ها می توانند به تفاوت هایی در مهارت، اندازه و موقعیت بازار و نوع صنعت و به مقدار خرید پادشاه و دولتش از کالاهای نهایی نسبت داده شود.

3)تحلیل ابن خلدون درباره ی تعدیل بین حرفه ها و صنایع در بلند مدت نه تنها از جهت تاریخی به اثبات رسیده است، بلکه قلب اندیشه ی اقتصاد دانان کلاسیک را نیز تشکیل می دهد. آدام اسمیت تفاوت درآمد کار را با مقایسه ی آن  در انگلستان و بنگال، درست به همان دلیلی که ابن خلدون 4 قرن قبل با مقایسه ی درآمد در دو شهر فاس و تلمسان آورد، توضیح می دهد.

4)همچنین برای نخستین بار ابن خلدون بود- نه آدام اسمیت- که نقش کار را به عنوان ابزار تولید و انباشت ثروت ملل ارائه داد.ابن خلدون تحلیل خود را از این جا شروع می کند که افزایش بهره وری کار و مبادله ی محصولات در بازار های بزرگ علت اصلی است که در ورای ثروت ملل و ترقی روز افزون آن ها قرار دارد و بر عکس کاهش در بهره وری می تواند به تباهی اقتصاد و درآمد ملت منتهی شود.همچنین ابن خلدون بود که مدت ها قبل از آدام اسمیت برای اقتصاد آزاد و آزادی انتخاب ارزش زیادی قائل شد.

5)ابن خلدون همچنین نقش اساسی در ارائه ی مفهوم «سود» دارد که بعد ها فرانک نایت آن را توسعه داد. در حقیقت ابتدا ابن خلدون بود که بذر های این تئوری را کاشت.

6) ابن خلدون در اقتصاد کلان اصولی را مطرح کرد که جان مینارد کینز آن ها را «تقاضای موثر کل» ،«اثر ضریب فزاینده» و «برابری درآمد و هزینه» نامید.و علی رغم تئوری پردازی عمیق و همه جانبه ی ابن خلدون در قلمرو علم اقتصاد و دستیابی به اندیشه های متعدد اقتصادی ،متاسفانه آدام اسمیت عموماً به عنوان «پدر علم اقتصاد» خوانده می شود؛ در حالی که نظریات ابن خلدون بسیار اصیل تر از نظریات وی بوده و آدام اسمیت صرفاً اندیشه های اقتصادی گذشتگان را جمع آوری کرده است و غربیان به جای این که این اندیشه ها را به متفکر اصلی اش ابن خلدون نسبت دهند به آدام اسمیت نسبت داده اند. در حالی که بزرگترین کار علمی وی 370 سال بعد از مرگ ابن خلدون انتشار یافت